ย้อนรอย ‘การพนัน’ ในสังคมไทย

ย้อนรอย ‘การพนัน’ ในสังคมไทย: จากบ่อนเบี้ยและหวย ก.ข. สู่สมรภูมิออนไลน์และข้อถกเถียงที่ไม่จบสิ้น

การพนันหยั่งรากลึกในสังคมไทยมาอย่างยาวนาน มีวิวัฒนาการที่ซับซ้อนและเปลี่ยนแปลงไปตามบริบททางประวัติศาสตร์ เศรษฐกิจ และการเมือง จากการละเล่นพื้นบ้าน สู่บ่อนพนันถูกกฎหมายในอดีต การปราบปรามอย่างจริงจัง จนมาถึงยุคเฟื่องฟูของการ พนันออนไลน์และข้อถกเถียงครั้งใหม่ว่าด้วยการเปิดสถานกาสิโนถูกกฎหมาย เส้นทางของ ‘การ พนัน’ ในไทยจึงเป็นภาพสะท้อนการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและทัศนคติของผู้คนในแต่ละยุคสมัยได้อย่างชัดเจน

จุดเริ่มต้น: การพนันในฐานะส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตและอิทธิพลจากจีน

ในอดีต การ พนันมิได้ถูกมองว่าเป็นสิ่งเลวร้ายโดยสมบูรณ์ แต่เป็นส่วนหนึ่งของการละเล่นและกิจกรรมสันทนาการในยามว่างเว้นจากการทำเกษตรกรรม พนันพื้นบ้านอย่าง ชนไก่ กัดปลา ชนวัว ไม่เพียงแต่ให้ความบันเทิง แต่ยังสะท้อนถึงสถานะทางสังคมอีกด้วย พนันเหล่านี้มักเกิดขึ้นในงานเทศกาลและงานรื่นเริงต่างๆ

จุดเปลี่ยนที่สำคัญเกิดขึ้นในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น เมื่อมีการเปิด “บ่อนเบี้ย” ซึ่งเป็นบ่อนพนันถั่วโปที่ได้รับอนุญาตจากรัฐอย่างเป็นทางการ โดยมีนายอากรเป็นผู้รับผิดชอบจัดเก็บภาษีส่งเข้ารัฐ การเกิดขึ้นของบ่อนเบี้ยเป็นผลมาจากการเพิ่มขึ้นของชาวจีนอพยพที่นำวัฒนธรรมเข้ามาเผยแพร่ และความต้องการหารายได้เข้ารัฐของราชสำนักในสมัยนั้น

ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 3) ได้มีการริเริ่ม “หวย ก.ข.” ซึ่งเป็นการออกสลากโดยรัฐเป็นครั้งแรก มีวัตถุประสงค์เพื่อกระตุ้นให้เงินที่ประชาชนเก็บฝังดินไว้ออกมาหมุนเวียนในระบบเศรษฐกิจที่กำลังประสบปัญหาเงินฝืดเคือง ทั้งบ่อนเบี้ยและหวย ก.ข. ได้กลายเป็นแหล่งรายได้สำคัญของรัฐ แต่ในขณะเดียวกันก็สร้างปัญหาสังคมตามมาอย่างกว้างขวาง

ยุคแห่งการปราบปราม: เมื่อการ พนันคือมหันตภัยร้ายแรง

ผลกระทบทางสังคมจากการ พนันเริ่มปรากฏชัดเจนขึ้น ประชาชนจำนวนมากติดพนันอย่างงอมแงมจนสิ้นเนื้อประดาตัว ไม่ทำมาหากิน นำไปสู่ปัญหาหนี้สิน อาชญากรรม การลักขโมย และความเสื่อมโทรมทางศีลธรรม สิ่งเหล่านี้สร้างความกังวลพระราชหฤทัยให้กับพระมหากษัตริย์ในยุคต่อมาเป็นอย่างยิ่ง

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) และพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 6) ทรงมีพระราชดำริอย่างแน่วแน่ที่จะขจัดการ พนันให้หมดไปจากสังคมไทย แม้ว่ารายได้จากอากรบ่อนเบี้ยและหวยจะเป็นจำนวนมหาศาลก็ตาม โดยทรงให้เหตุผลว่า “ได้ไม่คุ้มเสีย” เพราะการ พนันบ่อนทำลายความมั่นคงของราษฎรและเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาประเทศ

รัชกาลที่ 5 ทรงเริ่มจากการค่อยๆ ลดจำนวนบ่อนเบี้ยลง และในที่สุด รัชกาลที่ 6 ก็ได้ทรงมีพระบรมราชโองการให้ เลิกอากรบ่อนเบี้ยและหวย ก.ข. ทั่วราชอาณาจักร ในปี พ.ศ. 2460 นับเป็นการปิดฉากยุคบ่อนพนันถูกกฎหมายอย่างเป็นทางการครั้งแรกของสยาม

การกลับมาของบ่อนถูกกฎหมาย (ชั่วคราว) และกฎหมายการ พนันฉบับแรก

แม้จะมีการปราบปรามอย่างจริงจัง แต่การ พนันก็ยังคงดำรงอยู่ในรูปแบบของบ่อนเถื่อนที่ลักลอบเปิดตามที่ต่างๆ จนกระทั่งหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองในปี พ.ศ. 2475 แนวคิดเรื่องการ พนันถูกกฎหมายก็กลับมาอีกครั้ง

ในสมัยรัฐบาลของ จอมพล ป. พิบูลสงคราม ได้มีการเปิดสถานกาสิโนถูกกฎหมายขึ้นในหลายจังหวัด โดยให้เหตุผลในการหารายได้เข้ารัฐ อย่างไรก็ตาม กาสิโนเหล่านี้ก็เปิดดำเนินการได้ไม่นานนักก่อนจะถูกสั่งปิดไปในที่สุด

จุดเปลี่ยนทางกฎหมายที่สำคัญคือการตรา พระราชบัญญัติการพนัน พุทธศักราช 2478 ซึ่งยังคงเป็นกฎหมายหลักที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน กฎหมายฉบับนี้ได้จำแนกประเภทของการ พนันออกเป็นบัญชี ก. (ห้ามเด็ดขาด) และ บัญชี ข. (อนุญาตให้เล่นได้ภายใต้เงื่อนไขที่กำหนด) อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติแล้ว พนันส่วนใหญ่ยังคงเป็นสิ่งผิดกฎหมาย ยกเว้นสลากกินแบ่งรัฐบาลและการแข่งม้าในสนามที่ได้รับอนุญาตเท่านั้น

สมรภูมิใหม่: บ่อนวิ่ง บ่อนชายแดน และการรุกคืบของพนันออนไลน์

แม้กฎหมายจะไม่อนุญาต แต่บ่อนผิดกฎหมายยังคงเป็นปัญหาเรื้อรังในสังคมไทย “บ่อนวิ่ง” ที่เคลื่อนย้ายสถานที่ไปเรื่อยๆ เพื่อหลีกเลี่ยงการจับกุม และ “บ่อนชายแดน” ในประเทศเพื่อนบ้านที่ดึงดูดนักพนันชาวไทยให้เดินทางข้ามไปเล่น ได้สร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจและสังคมอย่างมหาศาล

ในยุคดิจิทัล ความท้าทายได้ทวีความรุนแรงขึ้นอย่างก้าวกระโดด พนันออนไลน์ ได้กลายเป็นสมรภูมิใหม่ที่เข้าถึงง่ายและแพร่หลายอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะในกลุ่มเยาวชน ด้วยรูปแบบที่หลากหลาย การโฆษณาชวนเชื่อ และการทำธุรกรรมทางการเงินที่สะดวกสบาย ทำให้เกิดปัญหาการติดพนัน หนี้สิน อาชญากรรมไซเบอร์ และปัญหาสุขภาพจิตตามมาอย่างกว้างขวาง

ข้อถกเถียงที่ไม่จบสิ้น: “Entertainment Complex” ความหวังใหม่หรือหายนะที่รออยู่?

ในปัจจุบัน ข้อถกเถียงเรื่องการเปิดสถานกาสิโนถูกกฎหมายได้กลับมาสู่ความสนใจของสังคมอีกครั้ง ภายใต้แนวคิดการจัดตั้ง “สถานบันเทิงครบวงจร” (Entertainment Complex) ที่มีกาสิโนเป็นส่วนประกอบหลัก

• ฝ่ายสนับสนุน มองว่าการทำให้กาสิโนถูกกฎหมายจะช่วยดึงเงินใต้ดินขึ้นมาบนดิน สร้างรายได้มหาศาลให้แก่รัฐในรูปแบบของภาษี กระตุ้นเศรษฐกิจและการท่องเที่ยว ดึงดูดนักลงทุนต่างชาติ และสามารถควบคุมปัญหาอาชญากรรมที่เกี่ยวข้องกับพนันผิดกฎหมายได้ดีขึ้น
• ฝ่ายคัดค้าน แสดงความกังวลอย่างยิ่งต่อผลกระทบทางสังคมที่อาจเกิดขึ้น โดยเฉพาะปัญหาการติดพนันที่อาจเพิ่มสูงขึ้น ปัญหาหนี้สินในครัวเรือน อาชญากรรมที่อาจตามมา และผลกระทบต่อศีลธรรมอันดีของสังคม โดยมองว่าผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจที่ได้มาอาจไม่คุ้มค่ากับต้นทุนทางสังคมที่ต้องจ่ายไป

เส้นทางของ “การ พนัน” ในสังคมไทยยังคงดำเนินต่อไป จากอดีตสู่ปัจจุบัน การ พนันได้เปลี่ยนรูปแบบและวิธีการ แต่แก่นแท้ของมันที่ผูกโยงกับความหวัง ความโลภ และความเสี่ยงยังคงไม่เปลี่ยนแปลง การตัดสินใจเชิงนโยบายในอนาคตจึงเป็นโจทย์ใหญ่ที่สังคมไทยต้องขบคิดอย่างรอบด้าน เพื่อหาจุดสมดุลระหว่างผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจและผลกระทบทางสังคมที่จะตามมาอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

อ่านเพิ่มเติม : sanook
ทางเข้าเล่นศูนย์รวมความบันเทิง : https://heylink.me/AROMS168